Sędzia był zachwycony wideo z wygenerowaną przez AI zmarłą ofiarą napaści. Wyrok za zabójstwo został uchylony z powodu naruszenia prawa do rzetelnego procesu

Sąd Apelacyjny w Arizonie opublikował szczegółowe uzasadnienie decyzji o uchyleniu wyroku dla Gabriela Paula Horcasitasa, skazanego za zastrzelenie Christophera Pelkeya. Z opublikowanych dokumentów wynika, że sędzia orzekający był zachwycony cyfrowym nagraniem wygenerowanym z pomocą AI przez siostrę ofiary, w którym zmarły „przebaczał” swojemu zabójcy i prosił o łagodny wymiar kary. Sąd wyższej instancji uznał, że opieranie decyzji na wyobrażeniach rodziny stworzonych przez algorytmy było rażącym błędem i doprowadziło do niesprawiedliwego procesu.

Reakcja sędziego na cyfrowe „przebaczenie”

Jak podaje dziennik NBC News, w maju ubiegłego roku sędzia sądu najwyższego hrabstwa Maricopa, Todd Lang, wymierzył 54-letniemu Gabrielowi Paulowi Horcasitasowi maksymalny możliwy wymiar kary – 10,5 roku pozbawienia wolności za nieumyślne spowodowanie śmierci 37-letniego Christophera Pelkeya podczas awantury drogowej mającej miejsce jeszcze w 2021 roku.

Ostateczny wyrok został ogłoszony bezpośrednio po odtworzeniu w sali sądowej filmu stworzonego przy użyciu sztucznej inteligencji przez siostrę zmarłego, Stacey Wales. Cyfrowy awatar Pelkeya wypowiedział na nagraniu słowa przebaczenia i sugerował brak surowej kary dla sprawcy. Sędzia Todd Lang nie krył wzruszenia prezentacją, co bezpośrednio protokołowano podczas rozprawy:

Bardzo podobała mi się ta sztuczna inteligencja. Dziękuję za to i choć jesteście państwo rozgniewani – a rodzina ma pełne prawo do gniewu – usłyszałem w tych słowach przebaczenie i wiem, że pan Horcasitas to docenił, podobnie jak ja. Świadczy to jednak również o postawie rodziny, ponieważ powiedzieliście mi, jak bardzo jesteście rozgniewani i domagaliście się maksymalnego wymiaru kary, a mimo że tego właśnie chcieliście, pozwoliliście Pelkeyowi przemówić prosto z serca, tak jak to postrzegaliście. Nie słyszałem, żeby domagał się maksymalnego wymiaru kary.

Todd Lang

Sędzia dodał przy tym, iż uważa rzeczone nagranie za niezwykle szczere i odzwierciedlające prawdziwy charakter zmarłego. Mimo wszystko zdecydował się on nałożyć na mordercę najwyższy możliwy wyrok przewidziany w takich sytuacjach przez amerykańskie prawo, powołując się na dotkliwą stratę odniesioną przez rodzinę Perkleya.

Argumenty obrony i stanowisko prokuratury

Obrona Horcasitasa złożyła apelację, podnosząc zarzut naruszenia prawa do rzetelnego procesu. Adwokaci wskazali, że sędzia orzekający wziął pod uwagę i wprost powołał się na materiał wideo wygenerowany przez algorytmy, który nie stanowił autentycznego dowodu w sprawie.

Znajdujący się po drugiej stronie barykady oskarżyciele publiczni próbowali bronić decyzji sądu niższej instancji, argumentując, że nagranie stanowiło jedynie cyfrową reprezentację tego, co zdaniem siostry zmarły powiedziałby w danej sytuacji. Prokuratura przekonywała, że treść wystąpienia awatara była spójna z pisemnymi oświadczeniami oraz wartościami, którymi Pelkey kierował się za życia.

Wypowiedź awatara AI jednak nie może być dowodem w sprawie

Tymczasowym zwieńczeniem sporu okazało się uznanie postępowania wyrokowego za skażone rażącym błędem, a werdykt w tej kwestii wydał sąd apelacyjny w Phoenix. Zasiadający w nim sędziowie podkreślili, że przedstawiony materiał wideo wygenerowany przez AI miał jednoznaczny i bezpośredni wpływ na sędziego, który uznał go za autentyczny głos ofiary.

W oficjalnym orzeczeniu sąd wskazał, że takie wideo nie może zostać uznane za dopuszczalny dowód, jako że nie dokumentowało rzeczywistych wydarzeń ani nie stanowiło rejestracji archiwalnej wypowiedzi zmarłego. Sam materiał zresztą przedstawiał jedynie cyfrowego awatara wypowiadającego słowa zawczasu napisane przez siostrę Christophera, więc nie da się jednoznacznie orzec, iż mężczyzna rzeczywiście podzielał jej pogląd na tę sprawę.

Mając to na uwadze, sąd apelacyjny uchylił wyrok za nieumyślne spowodowanie śmierci i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.